BLOG: Waarom alle acties gedrag zijn, maar niet elk gedrag een actie is.
Pascale Luyckfasseel – Basisschool De Vlindertuin

Lees meer
Samen met Schoolmakers en 11.11.11 ontwikkelde Kruit dit schooljaar een Masterclass omtrent procesbegeleiding inzake wereldburgerschapseducatie. 4 participerende Vlaamse scholen gaan in het kader van deze Masterclass de uitdaging aan de evoluties omtrent wereldburgerschapseducatie in hun school neer te pennen. 

Dit is de eerste blog van Pascale Luyckfasseel, directrice van Basisschool De Vlindertuin in Oudergem. 

Basisschool de Vlindertuin, gelegen in het zuidoosten van Brussel, telt 10 klassen. Sinds 2011 werken de leerkrachten regelmatig rond duurzaamheidskwesties : mobiliteit, afval, water, energie…  Elke klas is ‘ambassadeur’ van 1 van deze kwesties. Na het doorlopen van de leerstof volgen acties.  En daar wringt nu net het schoentje . Leerkrachten kiezen de acties, niet de leerlingen.

Actie = eendagsvlieg

Acties gekozen door leerkrachten zijn geen lang leven beschoren. De hele school voert ze uit en ruimt alles nadien op om vervolgens de actie het volgende jaar opnieuw uit de kast te halen. Dat kan beter. Inspraak van leerlingen is nodig. We startten in het schooljaar 2018-2019 met een professionele leergemeenschap (PLG). Hierin zetelen leerkrachten, een pedagogische begeleider en ikzelf, Pascal Luyckfassel, directeur van de basisschool. Ons uiteindelijke doel? : de betrokkenheid van de leerlingen vergroten.

Professionele leergemeenschap (PLG)

Mensen met feeling voor Educatie voor Duurzame Ontwikkeling (EDO) en die het gedachtegoed samen met mij doorheen de school uitdragen, maken deel uit van de PLG. Samen verdiepen we ons in het leerdomein wereldoriëntatie met de focus op EDO-onderwijsarrangementen. Ik bewaak hierbij het hele proces vanuit een helikopterzicht. Het is mijn taak te detecteren welke noden er opduiken, daarop in te spelen en vervolgens processen bij te sturen. Deze competenties spijker ik voor mezelf dit schooljaar bij tijdens de masterclass over wereldburgerschapseducatie ondersteund door Kruit. Het inzicht dat je als facilitator niet louter inhoudelijke processen moet bewaken die direct met de taak samenhangen, is cruciaal. Het succes van de leergemeenschap hangt af van de mogelijkheden van elk lid van de PLG, de groepsdynamische processen waarmee de samenwerking staat of valt en de context waarin er wordt gewerkt. Een serieuze uitdaging, niet?

Aan de slag

4 leerkrachten werken op dit moment het thema armoede (met focus op gebrek aan materiële ruimte) uit. Vervolgens wordt dit thema aan het eerste en tweede leerjaar gebracht. Het team werkt de EDO-onderwijsarrangementen inhoudelijk uit via systeemdenken. Het geselecteerde beeldmateriaal (in dit geval bv. eigen slaapkamer-gedeelde slaapkamer-geen slaapkamer-geen huis….) maakt ongelijke verdeling duidelijk zichtbaar en genereeert een klasgesprek waarbij oorzaken en gevolgen in kaart worden gebracht.  De complexiteit wordt visueel. Elke leerling bespreekt waar hij/zij invloed op het systeem kan uitoefenen. 

Diverse meningen rond armoede worden met de leerlingen besproken. Elke leerling geeft zijn of haar mening weer vanuit de eigen opvoeding/kennis/waarden/normen… We verruimen onze blik door andere meningen te leren kennen.

Leerplandoelen (onderwijsarrangementen) die hierbij in de focus staan :

  • OWsa : de ongelijke verdeling van welvaart en het onderscheid tussen welvaart en welzijn onderzoeken en illustreren en solidariteit
  • IKwn : gevoelig zijn voor wat zinvol, goed, schoon, waardevol…is voor zichzelf en voor anderen.  Een persoonlijk geweten ontwikkelen.
  • SEiv : de eigenheid en grenzen van anderen respecteren

Actie = gedragsverandering

Elk kind geeft weer welke actie een verandering brengt. Deze acties voeren we uit op schoolniveau.  Ouders doen mee.

Besluit

Nu de leerling de hoofdrol speelt, zorgen ondernomen acties voor duurzame verandering. Al onze acties zijn dus gedrag.