Issue paper 5: Het (niet zo) eenvoudige verband tussen wereldburgerschapseducatie en jongerenengagement

Wereldburgerschapseducatie (WBE) wil jongeren vormen tot change makers voor een meer rechtvaardige en duurzame wereld. Alleen is deze ambitie is niet vanzelfsprekend omdat het gaat over het raakvlak tussen vorming en concreet engagement.

Toch heeft WBE de verantwoordelijkheid om actiemogelijkheden voor te stellen en engagement aan te moedigen. Anders zal het de volgende generatie jongeren vormen tot angstige individuen die zich bewust zijn van de mondiale problemen maar machteloos blijven om iets te doen aan de gang van zaken.

Deze publicatie is ook beschikbaar in het Frans en het Engels.


Magazine 2022: Naar gedekoloniseerde wereldburgerschapseducatie

Om tot gedekoloniseerde wereldburgerschapseducatie (WBE) te komen moeten we onze praktijken vanuit een dekoloniaal perspectief herbekijken: Hoe kijken we naar andere manieren van leven, maatschappijopbouw, betrokkenheid, vrede, rechtvaardigheid of duurzaamheid? Hoe kunnen we, in een geglobaliseerde maatschappij, op een gelijkwaardige manier samen bouwen aan een duurzamere en rechtvaardigere wereld?

In de vier opiniestukken van dit magazine komen deze kwesties aan bod. Prof. Abdi laat ons de uitdagingen van het dekolonisatiedebat in wereldburgerschapseducatie herbekijken. Anielka Pieniazek toont wereldburgerschap vanuit andere bronnen, in dit geval vanuit de Afrikaanse Ubuntu-filosofie. Tot slot tonen de laatste twee bijdragen WBE-praktijken vanuit een dekoloniaal perspectief. Zo laat Dr. Susa ons kennismaken met het collectief “Gesturing Towards Decolonial Futures”. De bijdragen van Dr. Pashby, Sund en Wicker tonen tools om duurzaamheid vanuit een ethisch en dekoloniaal perspectief te benaderen.

Deze publicatie is ook beschikbaar in het Frans en het Engels.


Issue paper 4: Welke betekenis van burgerschap in wereldburgerschapseducatie?

Hoewel er traditioneel een sterke verstrengeling van burgerschap met de nationale gemeenschap bestaat, vormt deze vandaag niet langer het enige referentiekader voor burgerschapseducatie op school. Maar in juridische zin blijft burgerschap toch vaak op nationale leest geschoeid.

Wat zegt deze situatie over de betekenis van burgerschap in wereldburgerschapseducatie? Is wereldburgerschap geen echt burgerschap en wereldburgerschapseducatie bijgevolg een tandeloze tijger die jongeren ijdele hoop voorhoudt op een impactvolle rol als wereldburger? Of is
wereldburgerschapseducatie net een krachtig politiek programma voor verandering richting een meer rechtvaardige en duurzame wereld?

In deze issue paper onderzoeken we deze vragen en gaan we na of wereldburgerschap te verzoenen is met de klassieke, eerder nationale interpretaties van burgerschap en burgerschapseducatie. Deze publicatie is ook beschikbaar in het Frans en het Engels.


Issue paper 3 : Zijn de universele waarden van wereldburgerschapseducatie wel universeel?

Issue paper 3 : Zijn de universele waarden van wereldburgerschapseducatie wel universeel?

Wereldburgerschapseducatie promoot bepaalde waarden in onderwijssystemen over de hele wereld. Denk maar aan rechtvaardigheid, duurzaamheid, inclusiviteit, pacifisme, etc..

Maar worden deze waarden overal op dezelfde manier geïnterpreteerd? En zijn deze waarden echt universeel wenselijk? Of schemert hier vooral een Westerse visie door?

Deze issue paper biedt aanknopingspunten voor reflectie in het debat! De publicatie is ook beschikbaar in het Frans en het Engels. Contacteer hanna.dekerk@enabel.be indien je graag een gedrukte versie van deze publicatie zou ontvangen.


Algemene banner

Evalueren van wereldburgerschapscompetenties

Illustraties: Charlotte Van Hacht

Wereldburgerschapseducatie (WBE) wil mondiaal bewustzijn en kritisch burgerschap stimuleren door in te zetten op competenties zoals kritisch denken,  empathie, solidariteit, respect voor diversiteit, participatie en debatteren. Het evalueren hiervan vormt een uitdaging voor scholen en educatieve organisaties aangezien wereldburgerschapseducatie niet alleen kennis maar ook sociaal-emotionele en gedragsmatige competenties omvat die niet altijd in de klassieke evaluatiemethoden te vangen zijn.

WBE bestaat niet alleen uit vaardigheden en attitudes in vele vormen, maar komt ook op een gevarieerde manier aan bod in klas- en schoolcontext. Hierdoor is een divers pallet aan evaluatiemethoden nodig. Bovendien zal de individuele leerling deze competenties afwisselend en op een eigen tempo ontwikkelen. Het doel is om iedereen maximale kansen te bieden om
zich te ontplooien. In deze context vervult evalueren verschillende functies: zicht geven op de vooruitgang van de leerling, het bereiken van bepaalde doelen, de vooruitgang communiceren, sterktes en groeimogelijkheden identificeren en deze informatie gebruiken om leerdoelen te stellen. Naast een zoektocht naar out-of-the box methodieken ondervinden scholen ook het belang van een sterke visieontwikkeling omtrent wereldburgerschap en hieraan gekoppeld een schoolbreed gedragen evaluatiebeleid.

De nieuwe eindtermen secundair onderwijs zijn een katalysator voor scholen en educatieve organisaties om met deze uitdagingen aan de slag te gaan. Wereldburgerschapscompetenties waren voorheen vooral te situeren binnen de vakoverschrijdende eindtermen met louter een inspanningsverplichting voor de school. Door de nieuwe indeling volgens sleutelcompetenties valt het onderscheid tussen vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen weg en zijn alle eindtermen te bereiken, met uitzondering van attitudinale eindtermen. De overheid schuift wel duidelijk Burgerschap, met een grote portie wereld, naar voren als een sleutelcompetentie. Deze is transversaal en niet vastgehaakt aan bepaalde vakken. Alle scholen zijn vrij om te beslissen binnen welke vakken en leergebieden ze welke eindtermen realiseren.

Bij hun zoektocht naar het realiseren van de eindtermen burgerschap, doen scholen graag beroep op externe expertise om WBE-thema’s bij leerlingen levendig te maken. Dit extern educatief aanbod is extra aantrekkelijk als er ondersteuning geboden wordt rond concrete competenties en eindtermen, en rond hoe deze geëvalueerd kunnen worden. Er is vraag naar evaluatie-methodieken en feedback-tools, waarbij WBE-aanbieders ook inspiratie kunnen putten uit instrumenten van hun eigen impactmeting. Hiervoor maken ze best de vertaalslag naar de noden van de school want evalueren moet echt op maat van de school, leerkracht en leerling zijn.

Omdat de impact van losse activiteiten eerder beperkt is, kunnen educatieve organisaties ook een belangrijke rol spelen in het begeleiden van scholen naar een meer verankerde aanpak. Scholen waarbij WBE op een geïntegreerde en projectmatige manier aan bod komt, vinden immers gemakkelijker hun weg in het evalueren ervan dan scholen die vasthouden aan een klassieke vakkenstructuur.

Kruit draagt graag haar steentje bij door het thema van evalueren in de context van wereldburgerschapseducatie te exploreren. Hierbij willen we graag iedereen inspireren die belang hecht aan (wereld)burgerschapseducatie en zoekende is naar een kwaliteitsvolle evaluatie ervan. We gingen in gesprek met onderwijskoepels, educatieve organisaties en scholen over hun zoektocht om de groeiwinst in het leerproces van hun leerlingen zichtbaar te maken. De verhalen van scholen inspireerden ons tot vier beeldverhalen die de praktijk illustreren. Je kan hier ook de gebundelde verhalen vinden.

Twee zaken staan alvast buiten kijf: een goed evaluatiebeleid draagt bij aan de onderwijskwaliteit en de praktijk van evalueren van wereldburgerschapscompetenties daagt ons denken over onderwijs in de 21ste eeuw uit.

Veel leesplezier!


inspiratiebrochure

Inspiratiebrochure: Digitale praktijken voor wereldburgerschapseducatie

Met deze inspiratiebrochure tracht Kruit aan de hand van enkele sprekende voorbeelden het potentieel van digitale tools voor wereldburgerschapseducatie (WBE) uit te
lichten. Deze brochure is in eerste instantie ontwikkeld voor educatieve aanbieders van WBE, maar ook voor praktijkactoren uit het onderwijs willen we relevant zijn.

Aan de hand van een exploratieve werkwijze werd in kaart gebracht welke zaken de sector van belang acht bij het ontwikkelen en/of gebruiken van educatieve digitale tools. Contacteer hanna.dekerk@enabel.be indien je graag een gedrukte versie van deze publicatie zou ontvangen.


Issue paper

Issue paper 1 : Verschillende stromingen van wereldburgerschapseducatie

Kruit en Annoncer La Couleur vormen samen het kenniscentrum voor wereldburgerschapseducatie binnen Enabel, het Belgische Ontwikkelingsagentschap.

Via prikkelende publicaties willen we een brug slaan tussen theorie en praktijk in de sector van wereldburgerschapseducatie.

Deze issue paper maakt een analyse van de verschillende stromingen binnen wereldburgerschapseducatie, en bekijkt hoe ze zich tot elkaar verhouden. Deze publicatie is ook raadpleegbaar in het Frans en Engels. Contacteer hanna.dekerk@enabel.be indien je graag een gedrukte versie van deze publicatie zou ontvangen.